Prezydent RP - władza wykonawcza.

PREZYDENT

● Jest najwyższym przedstawicielem RP, gwarantem ciągłości władzy państwowej.

● czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji, stoi na straży suwerenności, bezpieczeństwa państwa, nienaruszalności, niepodzielności jego terytorium

1. Wybór

● prezydenta wybiera naród w wyborach powszechnych, tajnych, równych, bezpośrednich

● wybory ogłasza Marszałek Sejmu na dzień przypadający nie wcześniej niż na 100 dni i nie później niż na 75 dni przed upływem kadencji urzędującego Prezydenta lub 14 dni po opróżnieniu urzędu (ogłasza datę wyborów). Dzień musi być wolny od pracy, przypadać w ciągu 60 dni od dnia ogłoszenia wyborów.

● na 5 lat, może urząd pełnić 2 razy

● najpóźniej w dniu wyborów trzeba kończyć 35 lat (młodsi nie mogą kandydować), trzeba być obywatelem polskim, mieć pełnię praw wyborczych

● kandydata zgłasza co najmniej 100.000 obywateli (tyle podpisów trzeba zebrać), którzy mogą głosować.

● wygrywa ten co ma więcej niż połowę głosów, jeśli żaden tego nie uzyska, to po 14 dniach odbywa się druga tura (tylko 2 kandydatów, którzy uzyskali najwięcej głosów w poprzednim głosowaniu).

Jeśli w międzyczasie któryś umrze, straci prawo wyborcze lub się wycofa,  to wskakuje kandydat nr. 3 i za kolejnych 14 dni jest druga tura

● w drugiej turze wygrywa ten, co ma więcej głosów

● Sąd Najwyższy stwierdza ważność wyborów

● Kadencja Prezydenta Rzeczypospolitej rozpoczyna się w dniu objęcia przez niego urzędu, czyli złożenia przysięgi ("Obejmując z woli Narodu urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, uroczyście przysięgam, że dochowam wierności postanowieniom Konstytucji, będę strzegł niezłomnie godności Narodu, niepodległości i bezpieczeństwa Państwa, a dobro Ojczyzny oraz pomyślność obywateli będą dla mnie zawsze najwyższym nakazem" - zaprzysiężenie odbywa się w sejmie) Do przysięgi kandydat  może dodać (choć nie musi) – „tak mi dopomóż Bóg”

● gdy prezydent tymczasowo nie może pełnić funkcji, gdy umarł, został skazany przez Trybunał Stanu, stwierdzono nieważność jego wyboru lub Zgromadzenie Narodowe (Sejm i Senat razem) uznało, że ze względu na stan zdrowia nie może on pełnić urzędu (2/3 głosów), jego zadania spełnia Marszałek Sejmu, jeśli on nie może obowiązki przejmuje Marszałek Senatu

● Jeśli prezydent nie jest w stanie zawiadomić Marszałka Sejmu wówczas o stwierdzeniu przeszkody w sprawowaniu urzędu rozstrzyga o tym Trybunał Konstytucyjny (wniosek Marszałka Sejmu)

● Osoba wykonująca obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej nie może postanowić o skróceniu kadencji Sejmu.

2. Uprawnienia w polityce zagranicznej

● Prezydent Rzeczypospolitej jako reprezentant państwa w stosunkach zewnętrznych:

1) ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, o czym zawiadamia Sejm i Senat (przed podpisaniem może się zwrócić do Trybunału Konstytucyjnego czy dana umowa międzynarodowa jest zgodna z Konstytucją)

2) mianuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli Rzeczypospolitej Polskiej w innych państwach i przy organizacjach międzynarodowych,

3) przyjmuje listy uwierzytelniające i odwołujące akredytowanych przy nim przedstawicieli dyplomatycznych innych państw i organizacji międzynarodowych.

● Prezydent Rzeczypospolitej w zakresie polityki zagranicznej współdziała z Prezesem Rady Ministrów i właściwym ministrem.

3) Uprawnienia „wojskowe”

● najwyższy zwierzchnik Sił Zbrojnych (gdy jest pokój zwierzchnictwo to odbywa się za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej)

● mianuje Szefa Sztabu Generalnego i dowódców rodzajów Sił Zbrojnych na czas określony

● W czasie wojny na wniosek premiera mianuje Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych, może go odwołać (też na wniosek premiera)

● nadaje stopnie wojskowe (na wniosek Ministra Obrony Narodowej)

● w razie bezpośredniego zagrożenie  państwa, na wniosek premiera ogłasza powszechną lub częściową mobilizację i  użycie Sił Zbrojnych do obrony RP

● Organem doradczym Prezydenta Rzeczypospolitej w zakresie wewnętrznego i zewnętrznego bezpieczeństwa państwa jest Rada Bezpieczeństwa Narodowego (RBM)

– jej skład powołuje prezydent (są to zazwyczaj: premier, marszałek sejmu, ministrowie: spraw zagranicznych, obrony narodowej, spraw wewnętrznych i administracji. Przewodniczący, prezesi partii politycznych, szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego (obecnie: Stanisław Kozieł)),obraduje na zarządzanych przez prezydenta  posiedzeniach.

- Jej organizacyjnym i merytorycznym zapleczem jest Biuro Bezpieczeństwa Narodowego (BBN) - urząd który realizuje powierzone przez prezydenta zadania w zakresie bezpieczeństwa narodowego)

4) Uprawnienia „inne”

● nadaje lub wyraża zgodę na zrzeczenie się obywatelstwa

● Nadaje ordery i odznaczenia

● Ma prawo łaski (ale nie wobec osób skazanych prze Trybunał Stanu)

● Może zwracać się z orędziem do Sejmu lub Senatu lub Zgromadzenia Narodowego

● W sprawach szczególnej wagi może zwołać Radę Gabinetową (rząd obradujący pod przewodnictwem prezydenta)

● Wydaje rozporządzenia i zarządzenia

● Jego organem pomocniczym jest Kancelaria Prezydenta (nadaje jej statut, powołuje, odwołuje jej szefa)

                        - , zapewnia obsługę merytoryczną, organizacyjną, prawną i techniczną Prezydenta

                         - Pracami Kancelarii kieruje szef (obecnie: Jacek Michałowski)

                        - w jej skład wchodzą m.in.: Gabinet Prezydenta, gabinety ministrów stanu, Biuro Prasowe, Biuro Obsługi Politycznej, Biuro Obsługi Organizacyjnej, Biuro Międzynarodowe

5) Odpowiedzialność

● Za naruszenie Konstytucji, ustawy popełnienie przestępstwa odpowiada przed Trybunałem Stanu.

● Decyzje o tym, że prezydent staje przed Trybunałem Stanu podejmuje Zgromadzenie Narodowe 2/3 głosów, na wniosek co najmniej 140 jego członków (jak podejmą uchwałę o postawieniu prezydenta przed Trybunałem Stanu wówczas pełnienie przez niego funkcji głowy państwa zostaje zawieszone)