Ideologia, doktryna, program

POLITYKA

- od gr. politika - oznacza sprawy państwowe.

- może być definiowana, jako sztuka rządzenia państwem oraz utrzymywania i rozwijania stosunków międzynarodowych.

- Polityk to najprościej mówiąc osoba uprawiająca politykę.

- różni politycy są zwolennikami różnych  DOKTRYN POLITYCZNYCH.

- doktryna (od łacińskiego doctrina, czyli nauka). Oznacza pewien spójny system poglądów, twierdzeń. Jeśli mówimy o doktrynie politycznej, te poglądy i twierdzenia dotyczą polityki.  

Doktryny mogą być:

♣ naukowe (np. Darwin był zwolennikiem i twórcą ewolucjonizmu, który zakładał, że organizmy rozwijają się na drodze ewolucji od form prostszych ku bardziej złożonym)

♣  religijne

 ♣ ekonomiczne (np. liberalizm,  socjalizm),

♣  polityczne

♣   prawne

♣  etyczne

♣ społeczne

- w polityce doktryna konkretyzuje, czyli uściśla ideologię (np. była ideologia faszystów, komunistów itp.). Można to przedstawić tak:

IDEOLOGIA (NAJBARDZIEJ OGÓLNA) –  DOKTRYNA (BARDZIEJ KONKRETNA) -  PROGRAM (JUŻ BARDZO KONKRETNY)

- ideologia polityczna zawiera najbardziej podstawowe poglądy na temat funkcjonowania społeczeństwa i państwa.

Jest to najbardziej ogólny i poukładany zbiór idei, wartości, przekonań i poglądów na świat.  Ideologię tworzą bardzo uproszczony obraz świata przez co staje się on łatwy do „łyknięcia” dla dużych mas ludzi.

Funkcje ideologii politycznej:

                                                               a) integracyjna – zbliżają ludzi na płaszczyźnie wspólnych poglądów

                                                               b) poznawcza – ideologie tworzą jakiś spójny obraz rzeczywistości, tłumaczą niejako świat, pomagając ludziom go zrozumieć i ogarnąć.

                                                               c) programowo – polityczna  - czyli że wpływają na programy polityczne partii.

                                                               d) mobilizacyjna – mobilizują ludzi do aktywności, zwłaszcza ideologie zawierające elementy rewolucyjne.

                                                               e) uprawomocniająca – są ideową podstawą funkcjonowania partii politycznych.

Doktryna polityczna - uporządkowany zbiór poglądów dotyczących społeczeństwa i państwa, wyznacza praktyczne metody ich realizacji w ściśle określonym miejscu i czasie.

– program to już konkretne postulaty, pomysły na konkretne działania.

Np. w ideologii konserwatywnej ogromną wagę odgrywa prawo do własności prywatnej. Doktryna konserwatywna będzie więc zawierać postulat ochrony prawnej tej własności, natomiast program partii konserwatywnej będzie np. zakładał prywatyzacje konkretnych przedsiębiorstw w określonym czasie, czyli od ogółu do szczegółu J

1.    Rodzaje doktryn politycznych:

a)      podział ze względu na stosunek do rzeczywistości społecznej:

     ♣ REWOLUCYJNE

- zgodnie z nimi zmiany powinny być dokonywane na drodze rewolucji (czyli szybko, gwałtownie, od razu zburzyć/całkowicie zmienić co nam się nie podoba) – przykłady to niektóre doktryny islamskie, komunistyczne, maoizm (Chiny i rewolucja kulturalna).

♣  KONSERWATYWNE – dążą raczej do utrzymania istniejącego stanu. Nie lubią wielu zmian, zwłaszcza gwałtownych. Generalnie bardzo cenią sobie tradycje, tradycyjne wartości (np. rodzina), ważna w nich jest historia, dorobek pokoleń.  Jak już wspominałam ważną rolę odgrywa ochrona wartości prywatnej

♣ REFORMISTYCZNE – zmiany wprowadzane powinny być powoli, ewolucyjnie. Historycznie powstały w opozycji do rewolucyjnych nastrojów wśród robotników, które proponował Marks i Lenin (komuniści). Reformy tak, ale nie na chybcika i łapu capu. Na reformy potrzeba trochę czasu. Jednym z ich ideologów był Edward Bernstein.

♣ REAKCYJNE – są za przywróceniem starego, uważanego powszechnie za przestarzały porządku (np. postkomuniści nawołujący co powrotu socjalizmu, ruchy monarchistyczne chcące przywrócić monarchię (władze królewską))

♣ UTOPIJNE – jak sama nazwa wskazuje określają cele nierealne do zrealizowania. Termin utopia wywodzi się  z greckiego ou - nie, topos - miejsce, czyli „miejsce którego nie ma”. Jako pierwszy termin ten  T. More'a w swym dziele Prawdziwie złota książeczka o najlepszym urządzeniu rzeczypospolitej i o nowej wyspie Utopii (1516). Przedstawił w nim obraz idealnego społeczeństwa.

Utopijny obraz społeczeństwa snuli m.in. filozofowie socjalizmu utopijnego. Szczytowy jego rozwój nastąpił w XIX w. (C.H. de Saint-Simon i Ch. Fourier we Francji oraz R. Owen w Anglii,

Tego podziału nie należy traktować w sposób ostateczny. Często partie miksują poszczególne elementy danych doktryn.

B) Najbardziej popularny podział doktryn to podział ich na :

a)      prawicowe

b)      centrowe

c)      lewicowe.

           Jest to BARDZO WAŻNY PODZIAŁ !!!!!

           Te nazwy (prawica/lewica/centrum) maja tradycję historyczną. Podczas rewolucji francuskiej miejsca jakie w parlamencie zajmowały poszczególne partie był jednocześnie wyznacznikiem ich poglądów.

  

          ♣ DOKTRYNY LEWICOWE –  wywodzą się z ruchu robotniczego 19 i początku 20 wieku.  Wtedy robotnicy domagali się pełni praw politycznych, socjalnych itp. Tak powstały partie socjaldemokratyczne, które należą właśnie do grona partii lewicowych.

- Doktryny lewicowe domagają się zniesienia nierówności, różnic społecznych (ze względu na rasę, kolor skóry, płeć, pochodzenie). Dziś partie lewicowe domagają się pomocy dla najsłabszych, wysokich podatków dla najbogatszych (w domyśle, bo wprost tego nie mówią), gdyż uważają, że nierówności społeczne nie są naturalne i trzeba je niwelować. Są więc zwolennikami rozwiniętej opieki socjalnej (wysokie zasiłki, bezpłatne szkoły, studia, bezpłatna opieka lekarska, rozbudowane programy pomocowe).

Są zwolennikami dużego udziału państwa (państwo ma być aktywne, wiele obywatelom zapewniać, gwarantować). Jednocześnie w praktyce oczywiście takie podejście wymaga wysokich podatków, bo z czegoś trzeba to wszystko finansować.

Często partie te sympatyzują z ruchami gejowskimi i lesbijskimi oraz z ‘zielonymi” (ekolodzy)

Doktryny lewicowe mają przede wszystkim partie komunistyczne, socjalistyczne i socjaldemokratyczne.

Oczywiście intensywność i radykalizm poglądów zależy od tego jak bardzo na lewo/prawo partia się znajduje (np. na osi partie najbardziej na lewo są jednocześnie najbardziej skrajne)

 ♣ DOKTRYNY CENTROWE – są w centrum, czyli w sumie pół na półJ

- Często partie centrowe są brane pod uwagę jako koalicjanci. Mogą bowiem wejść w koalicję rządową i z partiami lewicowymi i prawicowymi. Dlatego często choć są małe, mogą dużo osiągnąć, bo są innym, dużym partią niezbędne do tego, aby utworzyć rząd do czego koniczna jest większość w parlamencie.

♣ DOKTRYNY PRAWICOWE – uważają, że nierówność jest rzeczą naturalną. 

- Ludzie nie są tacy sami. Jedni są leniwi, inni pracowici, jedni zdolni, inni głupi. Zabieranie np. tym pracowitym, ambitnym, którzy dzięki swojemu zapałowi i zdolnością lepiej zarabiają i odnoszą sukcesy, po to by dać to ludziom, którym bardzo często się nie chce pracować, którzy nie są tak zdolni i pracowici jest ich zdaniem niesprawiedliwe.

- To jest ogromna różnica w stosunku do partii lewicowych. One mówią coś dokładnie odwrotnego – ludzie nie mają równych szans, możliwości-słabszym trzeba pomagać, świat- nie jest sprawiedliwy i trzeba to zmieniać.

Prawica powie, że nierówności są naturalne, a sztuczne ich wyrównywanie jest niesprawiedliwością.

-ludzie powinni sami sobie radzić („od pucybuta do milionera” – to ich zdaniem jest możliwe - trzeba tylko chcieć! )

 - państwo powinno w życie obywateli ingerować minimalnie.

- zwolennicy niskich podatków, które przeznaczać należy na najbardziej podstawowe potrzeby – policję, wojsko, podstawową opiekę zdrowotną.

- szacunek do tradycyjnych wartości, przywiązanie do Kościoła, narodowych wartości. Skrajna prawica jest często niechętna, wręcz wroga imigrantom, mniejszością narodowym, seksualnym itp.

- niechętna gwałtownym zmianom.

- często są to partie chrześcijańsko –demokratyczne, nacjonalistyczne, monarchistyczne, narodowe.