Unia Europejska - instytucje UE

INSTYTUCJE UE

Finansowanie unii:

                            ●  Źródła dochodu UE obejmują : składki państw członkowskich (część dochodu narodowego brutto –zazwyczaj około 0.7 %, ale może ona ulec zmianie, tak by nie obciążać nadmiernie niektórych krajów), cła przywozowe nakładane na produkty pochodzące spoza UE, grzywny nakładane na przedsiębiorstwa, które nie przestrzegają przepisów unijnych.

● Państwa członkowskie UE uzgadniają wielkość budżetu i sposób jego finansowania z kilkuletnim wyprzedzeniem.

Parlament Europejski

● jedyny bezpośrednio wybierany organ Unii Europejskiej

● jest on przedstawicielem obywateli państw członkowskich

● wybierany co pięć lat

● na czele parlamentu stoi przewodniczący. Jest on wybierany na odnawialny okres dwóch i pół roku, to jest na połowę kadencji. Przewodniczący reprezentuje Parlament na zewnątrz i w stosunkach z innymi instytucjami wspólnotowymi. Zadanie przewodniczącego polega też  na kierowaniu całością prac Parlamentu Europejskiego i jego organów (Prezydium i Konferencja Przewodniczących) oraz prowadzeniu debat na posiedzeniach plenarnych.

● Liczba posłów do PE z każdego kraju jest w przybliżeniu proporcjonalna do liczby jego ludności. Żaden kraj nie może mieć mniej niż 6 lub więcej niż 96 posłów, a całkowita liczba nie może przekroczyć 751 (750 posłów plus przewodniczący). 

● Zgodnie z ogólną zasadą miejsca są podzielone proporcjonalnie do liczby mieszkańców każdego kraju

● Posłowie do Parlamentu Europejskiego tworzą grupy w zależności od poglądów politycznych i bez względu na narodowość. Obecnie w parlamencie jest 7 takich grup:

Grupa Europejskiej Partii Ludowej (Chrześcijańscy Demokraci)

 Grupa Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim

 Grupa Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy

 Grupa Zielonych / Wolne Przymierze Europejskie

 Europejscy Konserwatyści i Reformatorzy

 Konfederacyjna Grupa Zjednoczonej Lewicy Europejskiej / Nordycka Zielona Lewica

 Europa Wolności i Demokracji

 Niezrzeszeni

● my mamy w tej kadencji 51 posłów

● Parlament Europejski ma trzy siedziby: w Brukseli (Belgia, czasem tu się odbywają posiedzenia parlamentu, tu spotykają się komisje parlamentarne[1]), w Luksemburgu (to jest siedziba administracji parlamentu) oraz w Strasburgu (Francja, tu głównie odbywają się posiedzenia parlamentu zwane sesjami plenarnymi).

Parlament pełni trzy podstawowe funkcje:

●      Przyjmuje akty prawa europejskiego razem z Radę UE

●  Parlament sprawuje nadzór demokratyczny nad pozostałymi instytucjami UE (głównie Komisją Europejską)

●      Kompetencje budżetowe – dzieli je z  Radą UE

1. Przyjmowanie aktów prawa europejskiego

● w wielu obszarach polityki wspólnie z Radą. Fakt, że członkowie Parlamentu są wybierani bezpośrednio przez obywateli, jest jednym z czynników gwarantujących demokratyczne umocowanie prawa europejskiego.

2. Nadzór demokratyczny nad pozostałymi instytucjami UE

( w szczególności nad Komisją Europejską ). Do jego kompetencji należy:

 ● zatwierdzanie lub odrzucanie kandydatur komisarzy.

 ●  parlament dysponuje też prawem odwołania Komisji na podstawie wotum nieufności,

 ● Komisja składa też parlamentowi liczne sprawozdania (np. sprawozdanie z wykonanego budżetu)

 ● każdy obywatel europejski ma prawo złożyć petycję do Parlamentu Europejskiego i zażądać naprawienia szkód w kwestiach wchodzących w zakres obszarów działalności Unii Europejskiej.

 ● parlament powołuje również rzecznika praw obywatelskich, który rozpatruje zarzuty obywateli wobec instytucji lub organów wspólnotowych w celu doprowadzenia do polubownego rozwiązania.

 ● w odniesieniu do państw członkowskich Parlament Europejski posiada również uprawnienie do mianowania komisji śledczych w przypadku naruszenia lub niewłaściwego stosowania prawa wspólnotowego

3. Kompetencje budżetowe

 ●  Parlament sprawuje pieczę nad budżetem UE. Wraz z Radą przyjmuje on budżet UE (na rok), a zatem wywiera wpływ na wydatki Unii. Zwieńczeniem procedury budżetowej jest całkowite przyjęcie lub odrzucenie budżetu przez Parlament

 ●  Parlament uczestniczy również w tworzeniu wspólnej polityki zagranicznej. Zgoda europosłów jest wymagana do podpisania przez UE traktatów międzynarodowych i do przyjęcia do Unii nowych członków.

 ●  Traktat z Lizbony - obowiązujący od 1 grudnia 2009 roku - przyznał Parlamentowi Europejskiemu większe niż kiedykolwiek kompetencje.

Komisja Europejska

● Siedziby: Bruksela i Luksemburg

● jej rolę można przyrównać do rządu.

● reprezentuje interesy unii jako całości, bronić interesu europejskiego, a nie poszczególnych krajów

● Składa się z 28 komisarzy (1 na każdy kraj), ich kadencja to 5 lat, zbierają się co najmniej raz w tygodniu. Powoływani są przez Radę Europejską, a następnie zatwierdzani przez parlament.

● komisarze odpowiadają przed parlamentem europejskim, który ma wyłączne prawo odwołania komisji

●  Komisja jest niezależna od rządów krajowych

●  Jej zadaniem jest reprezentowanie i ochrona wspólnych interesów całej Unii Europejskiej

● obecnym jej przewodniczącym jest Jean-Claude Juncker. Powołuje go, podobnie jak komisarzy Rada Europejska.

● Przygotowuje wnioski dotyczące nowych aktów prawa europejskiego, które następnie przedkłada do zatwierdzenia Parlamentowi i Radzie. Czyli ma inicjatywę ustawodawczą

● Zarządza bieżącymi sprawami związanymi z wdrażaniem polityki UE w poszczególnych obszarach i wydatkami z funduszy UE.

●  Jest „strażnikiem traktatów” Komisja kontroluje, czy każde państwo członkowskie prawidłowo stosuje prawo UE. Jeśli nie wysyła najpierw pismo, by problem naprawić, a jeśli to nic nie da kieruje daną sprawę do Trybunału Sprawiedliwości. Trybunał może nałożyć kary, a jego orzeczenia są wiążące dla państw członkowskich i instytucji UE.

● Nieformalnie członków Komisji nazywa się po prostu „komisarzami”. Jako członkowie Komisji zobowiązani są do działania w interesie całej Unii, bez przyjmowania instrukcji od rządów krajowych.

Rada Europejska

● Radę Europejską utworzono w 1974 roku jako nieformalne forum dyskusji między szefami państw i rządów. 

● Status formalny zyskała dzięki traktatowi z Maastricht z 1992 roku, w którym jej funkcję zdefiniowano jako dawanie Unii impulsów niezbędnych do rozwoju oraz określanie ogólnych politycznych kierunków tego rozwoju. 

● 1 grudnia 2009 r., wraz z wejściem w życie traktatu z Lizbony, zyskała status instytucji.

● Rada Europejska wybiera przewodniczącego kwalifikowaną większością głosów. Kadencja przewodniczącego trwa dwa i pół roku i może zostać jednokrotnie przedłużona. Nieformalnie stanowisko przewodniczącego nazywa się Prezydentem Unii Europejskiej

● Jej przewodniczącym jest Donald Tusk. Wybrany został jednogłośnie w sierpniu 2014, urząd objął 1 grudnia 2014 r. po Herman Van Rompuy

● ma za zadanie wyznaczanie ogólnych kierunków rozwoju Unii i jej priorytetów politycznych.

● jej celem jest ułatwianie współpracy przywódcom państw członkowskich, ustalenie stanowisk tych państwa w najważniejszych kwestiach

● Składa się z głów państw i szefów rządów państw członkowskich. Towarzyszą im ministrowie spraw zagranicznych oraz przewodniczący komisji europejskiej

● zbiera się dwa razy w ciągu półrocza. (na tzw. Szczytach europejskich w Brukseli). Zebrania rady zwołuje przewodniczący. Jeżeli wymaga tego sytuacja, przewodniczący zwołuje nadzwyczajne posiedzenie Rady Europejskiej.

● zwykle podejmuje decyzje w drodze konsensusu. W niektórych przypadkach podejmuje decyzje jednogłośnie lub kwalifikowaną większością głosów, zależnie od tego, co w danej sprawie mówi traktat.

● Rada Europejska mianuje komisarzy i przewodniczącego Komisji Europejskiej (następnie zatwierdza ich parlament)

Rada Unii Europejskiej (Rada UE)

● Główna siedziba to Bruksela

● Rada jest głównym organem decyzyjnym i prawodawczym Unii Europejskiej

● W jej posiedzeniach uczestniczy po jednym ministrze z każdego kraju Unii. Ministrowie reprezentują interesy krajów członkowskich. Rada nie ma więc stałych członków. Za każdym razem wysyłani są ministrowie z danych resortów, w zależności od tego co jest tematem rozmów. np. ministrów środowiska na posiedzenia dotyczące kwestii związanych ze środowiskiem. Posiedzenie w takim składzie jest wówczas określane jako Rada ds. Środowiska.

● W Radzie Ogólnej zasiadają ministrowie spraw zagranicznych członkowskich państw. Oprócz tego są także rady szczegółowe (branżowe)  w których zasiadają ministrowie odpowiedzialni za dany dział.

● Rada ministrów spraw zagranicznych ma stałego przewodniczącego – jest nim Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa 

● Wszystkim innym posiedzeniom Rady przewodniczy odpowiedni minister kraju, który wówczas sprawuje rotacyjną prezydencję w Unii Europejskiej.

Niektóre zadania Rady:

1. Przyjmuje europejskie akty prawne –wspólnie z Parlamentem Europejskim.
2. Koordynuje kierunki polityki gospodarczej i społecznej w krajach członkowskich.
3. Zawiera umowy międzynarodowe między UE a innymi krajami lub organizacjami międzynarodowymi.
4. Przyjmuje budżet UE – wspólnie z Parlamentem Europejskim.
5. Określa kierunki Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa, opierając się na wytycznych ustalonych przez Radę Europejską.
6. Koordynuje współpracę między krajowymi sądami i organami policji w sprawach

● Decyzje wymagają zazwyczaj podwójnej większości:

• 55 proc. krajów (przy aktualnej liczbie 28 państw członkowskich jest to 15 krajów)
• reprezentujących co najmniej 65 proc. ogółu ludności UE.

Zablokować decyzję mogą co najmniej cztery kraje (reprezentujące co najmniej 35 proc. ogółu ludności UE).

• Wyjątek – W przypadku tematów newralgicznych, takich jak te związane np. z polityką zagraniczną lub podatkami, wymagana jest decyzja jednogłośna (wszystkich krajów).

 Trybunał Sprawiedliwości

● ma siedzibę w Luksemburgu

● składa się z 28 sędziów (po jednym z każdego państwa członkowskiego, państwa ich delegują) oraz 8 rzeczników generalnych (adwokatów). Sędziowie wybierani są  na okres sześciu lat, kadencja jest odnawialna

● Rzecznicy generalni wspomagają Trybunał. Ich zadaniem jest przedstawianie, w sposób całkowicie bezstronny i niezależny, opinii prawnej, określanej jako „opinia rzecznika generalnego" w sprawach, które zostaną im przydzielone.

● najwyższy organ sądowy UE

● zadania :

                      - dokonuje wykładni prawa UE (aby zapewnić jego stosowanie w taki sam sposób we wszystkich państwach UE)

- Rozstrzyga też spory prawne między rządami Unii a jej instytucjami. 

                        - Trybunał rozpatruje także sprawy wnoszone przez osoby fizyczne, przedsiębiorstwa lub organizacje, które uważają, że ich prawa zostały naruszone przez instytucje UE

● pracami trybunału kieruje prezes

● jego orzeczenia są ostateczne

● zadaniem Trybunału jest dbać o to, by prawo UE było przestrzegane, a traktaty właściwie interpretowane i stosowane

Europejski rzecznik Praw Obywatelskich

● bada skargi przeciwko instytucjom, organom, urzędom i agencjom UE. (jeśli po zbadaniu sprawy jego zalecenia do danej instytucji nie odniosą rezultatu może zwrócić się do parlamentu, by ten wszczął odpowiednie działania)

● rzecznik Praw Obywatelskich odpowiada na skargi obywateli, przedsiębiorstw i organizacji z UE, pomagając w ujawnianiu przypadków „niewłaściwego administrowania”, w których instytucje, organy, urzędy lub agencje UE naruszają prawo, nie przestrzegają zasad dobrej administracji lub łamią prawa człowieka. Na przykład:

• niesprawiedliwość,
• dyskryminacja
• nadużywanie władzy,
• brak lub odmowa udzielenia informacji,
• nieuzasadniona opieszałość,
• nieprawidłowe procedury.

● Rzecznik wszczyna dochodzenia na podstawie skarg lub z własnej inicjatywy. Jest całkowicie niezależny i nie przyjmuje poleceń od żadnego rządu ani żadnej organizacji.

● Raz do roku rzecznik przedstawia Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie z działalności.

● Powołuje go Parlament Europejski

Trybunał Obrachunkowy

● zwany też Trybunałem Rewizyjnym, Trybunałem Audytorów lub Trybunałem Rewidentów Księgowych

● ma siedzibę w Luksemburgu

● na czele - prezes

●generalnie jest to instytucja zajmująca się finansami UE

● kontroluje wszystkie wpływy i wydatki instytucji unijnych

● bada prawidłowości w budżecie

● Jego rola polega na usprawnianiu zarządzania finansami UE i przygotowywaniu sprawozdań na temat wykorzystywania środków publicznych (może skontrolować  każdą osobę lub organizację dysponującej środkami UE – w ten sposób czuwa nad tym, by pieniądze europejskich podatników były wydawane właściwie)

● liczy po jednym członku z każdego państwa członkowskiego

Komitet Ekonomiczno – Społeczny

● Jest organem doradczym reprezentującym pracodawców, związki zawodowe, rolników, konsumentów oraz pozostałe grupy interesu, które razem tworzą "zorganizowane społeczeństwo obywatelskie".

● Komitet przedstawia ich opinie i broni ich interesów w debatach politycznych z Komisją, Radą i Parlamentem Europejskim

● jest pomostem między Unią a jej obywatelami

● jest nieodzownym uczestnikiem procesów decyzyjnych UE. Konsultacji z nim wymagają wszystkie decyzje dotyczące polityki gospodarczej i społecznej. Z własnej inicjatywy lub na wniosek innej instytucji UE, Komitet może też wydawać opinie w innych kwestiach.

Komitet Regionów

● jest organem doradczym składającym się z przedstawicieli władz regionalnych i lokalnych w krajach członkowskich (składa się z 353 członków)

● Konsultacji z Komitetem wymagają wszelkie decyzje UE związane z zagadnieniami takimi jak polityka regionalna, środowisko, edukacja i transport - wszystkie one dotyczą bowiem władz lokalnych i regionalnych.

● Członkowie Komitetu są członkami wybieralnych władz regionalnych lub lokalnych, często zwierzchnikami władz regionalnych, burmistrzami czy prezydentami miast.

● Zadaniem Komitetu Regionów jest wyrażanie poglądów na temat aktów prawnych UE z perspektywy lokalnej i regionalnej. Komitet czyni to poprzez wydawanie opinii dotyczących wniosków legislacyjnych Komisji.

● Komisja i Rada mają obowiązek konsultacji z Komitetem Regionów zagadnień mających bezpośrednie znaczenie dla władz lokalnych i regionalnych. Mogą jednak również zwracać się o jego opinię w dowolnej sprawie. Ze swojej strony, Komitet może też z własnej inicjatywy wydawać opinie i przedstawiać je Komisji, Radzie i Parlamentowi.

`

Europejski bank centralny

● Jego rolą jest zarządzanie euro – wspólną walutą UE – oraz chronienie stabilności cen, które dotyczą bezpośrednio ponad dwóch trzecich obywateli UE, używających euro

● Jednym z głównych zadań EBC jest zapewnienie stabilności cen w obszarze euro, aby siła nabywcza euro nie osłabła wskutek inflacji.

Czyni to na dwa sposoby:

• po pierwsze poprzez kontrolowanie podaży pieniądza. Nadmierna podaż pieniądza w stosunku do podaży towarów i usług prowadzi bowiem do inflacji.
• po drugie poprzez monitorowanie tendencji cen i ocenę ryzyka, jakie niosą one dla stabilności cen w strefie euro.

● Kontrola podaży pieniądza polega między innymi na ustalaniu stóp procentowych obowiązujących w całej strefie euro. Jest to prawdopodobnie najbardziej znany rodzaj działania Banku

Europejski Bank Inwestycyjny

● Europejski Bank Inwestycyjny wspiera projekty w państwach UE oraz inwestuje w przyszłych państwach członkowskich i w krajach partnerskich.

---

[1] Aby przygotować prace Parlamentu Europejskiego podczas posiedzeń plenarnych posłowie są przydzielani do stałych komisji, z których każda specjalizuje się w odrębnej dziedzinie np. kultura i edukacja, ochrona środowiska itp. Tam posłowie pracują, najczęściej zgodnie z własnymi zainteresowaniami, wiedzą i wykształceniem np. jak ktoś jest nauczycielem to pewnie będzie siedział w komisji edukacji itp. Pracę w ramach komisji koordynuje jej przewodniczący.